Na een hartinfarct, dotterbehandeling of bypassoperatie kan hartrevalidatie helpen om veilig te herstellen. U oefent, leert uw grenzen herkennen en bespreekt hoe u het dagelijks leven weer oppakt. In dit artikel leest u wat hartrevalidatie inhoudt, wanneer het programma start en wanneer u medische hulp moet inschakelen.
Wat is hartrevalidatie?
Hartrevalidatie is een begeleid programma in het ziekenhuis of in een revalidatiecentrum. Het richt zich niet alleen op uw conditie. U leert ook omgaan met de gevolgen van uw hartaandoening, gezonder leven en onzekerheid na de behandeling. Het programma duurt meestal drie tot zes maanden. Soms volgt u een deel van de revalidatie thuis via de telefoon of een videogesprek. Bespreek die mogelijkheden met uw cardioloog.
Het programma vervangt uw controles of medicijnen niet. De cardioloog en het revalidatieteam stemmen de oefeningen en adviezen af op uw situatie. Daarom is een oefenschema van iemand anders niet automatisch geschikt voor u.
Voor wie is hartrevalidatie bedoeld?
Hartrevalidatie is er voor meer mensen dan alleen voor patiënten na een hartinfarct. U kunt er bijvoorbeeld voor in aanmerking komen:
- Na een hartinfarct.
- Na een dotterbehandeling met stent.
- Na een bypassoperatie of hartklepoperatie.
- Bij veel klachten door angina pectoris.
- Bij hartfalen of na een pacemaker- of ICD-implantatie.
De cardioloog, huisarts of hartrevalidatieverpleegkundige bespreekt met u of het programma past bij uw herstel. Heeft niemand u over hartrevalidatie verteld? Dan mag u er zelf naar vragen.
De intake: eerst uw situatie in kaart
De intake vindt meestal enkele weken na thuiskomst uit het ziekenhuis plaats. Na een bypassoperatie start het traject vaak later, omdat het borstbeen tijd nodig heeft om vast te groeien. Tijdens het gesprek bespreekt het team wat u weer wilt kunnen doen en waar u tegenaan loopt.
Bij de intake kan het team onder andere:
- Uw bloeddruk, gewicht en lichamelijke conditie meten.
- Een hartfilmpje (ECG) maken.
- Een inspanningstest op een fiets afnemen.
- Vragen naar bewegen, werk, eten, roken en alcohol.
- Bespreken of angst, somberheid of slaapproblemen uw herstel hinderen.
Daarna maakt u samen een plan. Dat plan sluit aan bij uw conditie, uw behandeling en uw doelen. Iemand die weer wil werken heeft soms andere begeleiding nodig dan iemand die vooral zelfstandig wil wandelen of fietsen.
Wat doet u tijdens het programma?
Bewegen onder begeleiding
Een fysiotherapeut begeleidt de oefeningen. U werkt bijvoorbeeld aan wandelen, fietsen, conditie, spierkracht en dagelijkse handelingen. De belasting stijgt stap voor stap. Vaak oefent u twee of drie keer per week, meestal samen met andere patiënten. De precieze frequentie en intensiteit verschillen per programma en per persoon.
Buiten de trainingen om begint u rustig met bewegen. Wandelen of fietsen op een tempo waarbij u nog kunt praten past vaak beter bij de eerste opbouw dan meteen intensief sporten. Volg daarbij het plan van uw revalidatieteam. Zeker kort na een hartinfarct, dotterbehandeling of operatie is zelfstandig fanatiek sporten geen goede manier om uw grenzen te testen.
Leefstijl en medicijnen
U bespreekt hoe u het risico op nieuwe hartproblemen kleiner maakt. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld stoppen met roken, gezonde voeding, alcohol, slaap en voldoende beweging. Ook kijkt u samen naar het dagelijks innemen van uw medicijnen. Stop of verander uw medicatie niet zelf.
De behandeling van risicofactoren hoort bij dit herstel. Denk aan hoge bloeddruk, een verhoogd cholesterol, diabetes en overgewicht. Meer achtergrond staat op de pagina over risicofactoren.
Omgaan met angst en onzekerheid
Een hartinfarct of ingreep kan het vertrouwen in uw lichaam aantasten. Sommige mensen zijn bang om opnieuw klachten te krijgen, slapen slecht of voelen zich somber. Tijdens hartrevalidatie kunt u dit bespreken met een psycholoog, maatschappelijk werker of ander lid van het team. Blijven deze gevoelens u in het dagelijks leven hinderen, bespreek dat dan ook met uw huisarts of cardioloog.
Werk en gewone activiteiten hervatten
Het revalidatieteam helpt u om dagelijkse taken en werk stap voor stap op te pakken. Bespreek samen welke belasting passend is. Bij werk helpt de bedrijfsarts om de terugkeer op te bouwen; uw behandelaar kan medische vragen met de bedrijfsarts afstemmen.
Na de hartrevalidatie
Na afloop bespreekt u met het team hoe het gaat en welke controles u nog nodig heeft. Blijf de afspraken over bewegen, leefstijl en medicijnen volgen. Kies een vorm van bewegen die u volhoudt, zoals wandelen, fietsen of zwemmen, en bouw alleen verder op als dat past bij uw medische advies.
Krijgt u later opnieuw klachten of groeit de angst weer? Neem dan contact op met uw huisarts, cardioloog of het revalidatieteam. U hoeft niet te wachten tot de volgende controle om een vraag over uw herstel te stellen.
Praktisch voorbereid naar de intake
- Schrijf op welke activiteiten u weer wilt kunnen doen.
- Noteer wanneer u pijn, benauwdheid, duizeligheid of hartkloppingen merkt.
- Neem uw vragen over werk, sport, voeding en medicijnen mee.
- Vraag of een naaste mee mag naar een gesprek of onderdeel van het programma.